12 lipca 2018 roku NATO stanęło w obliczu jednego z największych wyzwań od dziesięcioleci. Podczas nadzwyczajnego spotkania w Brukseli prezydent USA Donald Trump zagroził wycofaniem się z transatlantyckiego sojuszu bezpieczeństwa, jeśli europejscy członkowie nie zwiększą szybko swoich wydatków wojskowych do docelowego poziomu 2%. W swoich najnowszych wspomnieniach Jens Stoltenberg, ówczesny Sekretarz Generalny NATO, szczegółowo opisuje napięcia i negocjacje, które ukształtowały ten kryzys zaufania i położyły podwaliny pod obecny wzrost wydatków na obronę do 3,5% i więcej.

Kryzys NATO 2018: Raport Stoltenberga o ultimatum Trumpa i jego konsekwencjach

Prezydent USA postawił jasne ultimatum: członkowie NATO muszą znacząco zwiększyć swoje wydatki na obronę natychmiast lub do 1 stycznia. W przeciwnym razie Stany Zjednoczone „zrobią swoje”. Podczas szczytu panowała napięta atmosfera, szczególnie z powodu ciągłej krytyki Trumpa wobec niemieckich wydatków wojskowych i uzależnienia Niemiec od Rosji poprzez Nord Stream 2.

Stoltenberg opisał dramatyczne momenty, gdy Trump omal nie opuścił szczytu, co mogło oznaczać historyczny koniec sojuszu. Jednak interwencja kanclerz Angeli Merkel i innych europejskich przywódców przekonała prezydenta do pozostania, zapewniając dalsze istnienie NATO.

Rola Angeli Merkel w stabilizacji relacji z NATO

Zręczna interwencja Merkel na spotkaniu pomogła złagodzić napięcia, mimo że podkreśliła, że ​​decyzja w sprawie wydatków na obronę należy do Bundestagu. Jej argument, że Niemcy były już drugim co do wielkości krajem wysyłającym żołnierzy do NATO i wypełniły swój obowiązek udzielenia pomocy pomimo ograniczonych wkładów finansowych, znalazł oddźwięk u innych europejskich przywódców, takich jak Emmanuel Macron.

Wezwania Trumpa do zwiększenia wydatków wojskowych do czterech procent produkcji gospodarczej spotkały się jednak ze sceptycyzmem. Dyskusje uwypukliły fundamentalny kryzys zaufania między USA a Europą w kwestii podziału obciążeń w ramach sojuszu.

Długoterminowe skutki: Od kryzysu zaufania do nowych celów w zakresie wydatków wojskowych

Wydarzenia z 2018 roku doprowadziły do ​​istotnych decyzji w kolejnych latach. Pierwotnie uzgodniony cel dwóch procent został podniesiony do 3,5% wzrostu twardych wydatków wojskowych, plus kolejne 1,5% na obszary pokrewne, takie jak cyberobrona i infrastruktura. Rosyjska agresja na Ukrainę od 2022 roku dodatkowo zwiększyła świadomość słabości militarnych Europy.

Niemcy wysłały wyraźny sygnał w 2021 roku, przeznaczając specjalny fundusz w wysokości 100 miliardów euro na wzmocnienie Bundeswehry. Państwa NATO niemal jednogłośnie zwiększyły swoje wydatki na obronę, co było spowodowane rosnącymi obawami o bezpieczeństwo w Europie i w relacjach transatlantyckich.

Kryzys zaufania jako siła napędowa dalekosiężnych reform

Wspomnienia Stoltenberga pokazują, jak Trump opisywał Stany Zjednoczone jako niezbędne, a NATO jako „przestarzałe”. Pomimo ostrych słów, sojusz ostatecznie ewoluował pod presją wywieraną przez prezydenta. Coraz bardziej dostrzegano potrzebę zdrowej równowagi w stosunkach transatlantyckich.

W czerwcu 2025 roku, pod przewodnictwem następcy Stoltenberga, Marka Rutte, NATO odnowiło swoje zobowiązania do odpowiedniego reagowania na zmieniające się globalne zagrożenia. Rutte pełnił już rolę mediatora na szczycie w 2018 roku i odegrał kluczową rolę w rozbrojeniu konfliktowego stanowiska Trumpa.

Rok	Wydatki wojskowe jako % PKB (Europa)	Ranking USA w wydatkach na obronę	Wydarzenia specjalne
2018	1,2%	1	Trump grozi opuszczeniem NATO
2021	2,0% (Niemcy z pomocą Funduszu Specjalnego)	1	Uruchomienie Specjalnego Funduszu dla Bundeswehry
2025	3,5% (cel)	1	Nie tylko 2%, ale 5% całkowitych zatwierdzonych wydatków

Pomimo napięć, zaangażowanie USA pozostaje kluczowe dla europejskiej polityki bezpieczeństwa. Dowiedz się więcej o dynamice politycznej tutaj.

Ekonomiczny i bezpieczeństwa wymiar transatlantyckiego partnerstwa obronnego

Debaty wokół wydatków wojskowych odzwierciedlają głębsze pytania dotyczące podziału obciążeń w ramach relacji transatlantyckich. Stany Zjednoczone nalegają, aby państwa partnerskie wnosiły sprawiedliwy wkład, aby nie zagrozić stabilności sojuszu bezpieczeństwa. Europa zareagowała, stopniowo zwiększając wydatki na obronność i inwestując w takie obszary jak cyberobrona, które zyskują na znaczeniu w nowoczesnej architekturze bezpieczeństwa.

Ta reakcja finansowa jest ściśle związana ze strategicznymi wyzwaniami, takimi jak wpływy Rosji i debata na temat Nord Stream 2.NATO to nie tylko sojusz wojskowy, ale kluczowy czynnik stabilności politycznej i bezpieczeństwa w Europie i Ameryce Północnej.

Wymiar	Znaczenie dla NATO 2025	Przykład
Wydatki wojskowe	Zwiększenie finansowania konwencjonalnych sił zbrojnych i cyberobrony	Specjalny fundusz UE dla Bundeswehry
Stabilność polityczna	Niezbędne dla zaufania między państwami członkowskimi	Spójność pomimo gróźb Trumpa
Współpraca w zakresie bezpieczeństwa	Rozszerzenie wspólnych projektów obronnych	Współpraca w zakresie cyberobrony i infrastruktury

Ścisła koordynacja między USA a Europą pozostaje kluczowa. Informacje na temat przywództwa politycznego USA można znaleźć tutaj.

Źródło: www.faz.net